ناحيه هيچ معصومى - جز امام حسين عليه السلام - نسبت به يارانش نشده است . 2 - آزادى كامل در انتخاب راه ياران امام حسين عليه السلام در راهى كه گزيده بودند كاملًا آزاد بودند و از ناحيهء هيچ كس - نه دوست و نه دشمن - در انتخاب راه ، تحت فشار نبودند . هم ابا عبداللّه عليه السلام و هم سران دشمن بر اين نكته تأكيد داشتند كه يزيد فقط با حسين بن على عليه السلام كار دارد و حتى از سوى بعضى فرماندهان دشمن ، به برخى خويشان امام حسين عليه السلام پيشنهاد امان داده شد . از سوى ديگر ، امام حسين عليه السلام در شب عاشورا به يارانش اجازه رفتن داد و فرمود : اينك همه شما را رخصت دادم ، از جانب من مأذون و مجازيد ، همه و همه برويد ، شما را حلال كردم . من بيعت خود را از شما برداشتم ، ديگر هيچ پيمان و تعهدى از جانب من بر ذمّه شما نخواهد بود . اكنون تاريكى شب همه جا و همه شما را فرا گرفته ، آن را شتر رهوار خود سازيد و هر يك از شما دست يكى از افراد خاندان مرا بگيريد و از اينجا دور و در شهر و ديار خود پراكنده شويد تا خدا گشايشى در كار پديد آورد ، چه آن كه اين گروه تنها مرا مىطلبند و اگر به من دست يابند ، از جستجوى ديگران بازايستند . « 1 » بنابراين ياران امام عليه السلام نه در تنگناى دشمن واقع شده بودند مثل اصحاب « طارق بن زياد » « 2 » و نه دوست براى ماندن و كشته شدن از آنان خواهش و التماس كرده بود . 3 - برگزيدن مرگ عزّت‌بخش ياران امام حسين عليه السلام با آزادى كامل ، مردن را بر زندگى ننگ‌آور ترجيح دادند . همه آنان در صورت تمايل ، براى زنده ماندن ، راه داشتند ؛ ولى چون زندگى در آن شرايط را

--> ( 1 ) - نفس المهموم ، ص 227 . ( 2 ) - طارق بن زياد در جنگ اسپانيا وقتى اسپانيا را فتح كرد و كشتىهاى خود را از تنگه عبور داد به نيروهاى تداركاتى خود دستور داد تنها در حدّ نياز 24 ساعت آذوقه نگهدارند و بقيّه را هر چه هست آتش بزنند و كشتىها را نيز بسوزانند . سپس افسران و سربازان را جمع كرد و با اشاره به درياى عظيمى كه در آنجا بود به آنان گفت : دشمن پيش روى شما و دريا پشت سرتان است . اگر بخواهيد فرار كنيد جز غرق شدن در دريا راهى نداريد ، كشتىاى ديگر ، وجود ندارد ، غذا هم جز به مقدار 24 ساعت نداريد . بنابراين تنها راه نجات شما در جنگ كردن و پيروزى بر دشمن است ( حماسه حسينى ، ج 2 ، صص 264 - 265 ) .